Roman

ROH-man

De naam Roman komt rechtstreeks van het Latijnse Romanus, dat „burger van Rome“ of „behorend tot Rome“ betekent. De wortel Roma is etymologisch omstreden: sommige geleerden koppelen haar aan het Etruskische ruma (borst, mogelijk verwijzend naar de bocht van de Tiber), anderen aan het Proto-Indo-Europese *srew- voor vloeien. Al in de late Oudheid werd het bijvoeglijk naamwoord een eigennaam. Heilige Romanus van Antiochië, diaken terechtgesteld onder Diocletianus in 303, en Romanus de Melodist, de zesde-eeuwse Byzantijnse hymnograaf die de kontakion-vorm ontwikkelde, gaven de naam liturgisch prestige in zowel het westerse als het oosterse christendom.

Cultureel rijker is de naam nauwelijks te bedenken. Romain Rolland won in 1915 de Nobelprijs voor Literatuur voor zijn cyclus Jean-Christophe. Regisseur Roman Polanski maakte Rosemary’s Baby en Chinatown. De romanschrijver Romain Gary is de enige auteur die de Prix Goncourt tweemaal won. In de Slavische wereld droegen middeleeuwse vorsten van Galicië-Volhynië de naam, en vier Byzantijnse keizers regeerden als Romanos tussen de negende en elfde eeuw.

In Nederland en België wint Roman terrein als krachtige, internationale jongensnaam met een klassieke ondertoon. De naam wordt zonder vertaling gebruikt in het Spaans, Russisch, Pools, Duits en Tsjechisch — een zeldzame grensoverschrijdende consistentie. Bekende hedendaagse naamdragers zijn worstelkampioen Roman Reigns en de zonen van beroemdheden als Cate Blanchett. De naam draagt keizerlijk gezag zonder oud aan te voelen.